Từ nhận thức đúng đến hành động đúng

Lý luận chính trị có vai trò quan trọng trong việc nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực công tác của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Thông qua học tập lý luận chính trị, cán bộ, đảng viên có điều kiện nắm vững hơn chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; từ đó vận dụng vào thực tiễn công tác, nâng cao chất lượng tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và phục vụ Nhân dân.

Trong bối cảnh cả nước đang tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên ngày càng cao. Không chỉ cần có phẩm chất chính trị, đạo đức, tinh thần trách nhiệm, cán bộ còn phải có năng lực tổng hợp, khả năng thích ứng với yêu cầu mới, xử lý công việc linh hoạt, nắm chắc quy định và gần dân, sát dân.

Thực tiễn cho thấy, khi mô hình tổ chức chính quyền thay đổi, phương thức thực hiện nhiệm vụ cũng có nhiều thay đổi. Nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền cho cấp xã; phạm vi công việc rộng hơn, yêu cầu xử lý công việc trực tiếp, nhanh chóng và sát thực tiễn hơn. Trong điều kiện đó, nếu cán bộ không thường xuyên học tập, nghiên cứu, cập nhật kiến thức mới thì khó có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ.

Chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu mới đối với cán bộ

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ, nhất là ở cơ sở. Khi cấp xã đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn, cán bộ phải có khả năng giải quyết công việc trên nhiều lĩnh vực, đồng thời phải bảo đảm đúng quy định, đúng thẩm quyền và đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân.

Theo số liệu được công bố tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Cần Thơ, tổng số nhiệm vụ của chính quyền địa phương đã tăng từ 2.363 nhiệm vụ vào ngày 30/6/2025 lên 4.464 nhiệm vụ vào ngày 31/5/2026. Riêng cấp xã, số nhiệm vụ tăng từ 344 lên 1.373 nhiệm vụ. Đến ngày 28/5/2026, chính quyền cấp xã đã thực hiện 457 thủ tục hành chính. Những con số này cho thấy khối lượng công việc và yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đã có sự thay đổi đáng kể.

Để đáp ứng được khối lượng công việc đồ sộ đó, việc bồi dưỡng lý luận chính trị và chuyên môn nghiệp vụ tại cơ sở đã được triển khai chủ động, quyết liệt. Cụ thể, theo Kế hoạch số 09-KH/TTCT của Trung tâm Chính trị xã Hiệp Hưng, mục tiêu năm 2026 là tổ chức 42 lớp bồi dưỡng cho 5.232 học viên trên địa bàn. Nhờ sự chủ động này, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã cấp chứng nhận hoàn thành chương trình cho 218 học viên; trong đó tổ chức 03 lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng cho 122 học viên (với tỷ lệ Khá/Giỏi các khóa đạt từ 66,6% đến trên 79%) và hoàn thành sớm 100% chỉ tiêu cả năm về lớp Bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới với 96 học viên (tỷ lệ Khá/Giỏi đạt 66,67%).

Không phải ngẫu nhiên, trong Đề án số 07-ĐA/TU ngày 29/6/2026 về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ xã, phường giai đoạn 2026–2030, thành phố Cần Thơ đặt yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn, năng lực lãnh đạo, quản lý và năng lực thực tiễn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Điều đó cho thấy học tập, bồi dưỡng không thể chỉ được nhìn nhận như một yêu cầu về tiêu chuẩn chức danh, mà phải trở thành nhu cầu thường xuyên để cán bộ tự hoàn thiện mình.

Trong thực tế triển khai, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục quan tâm. Ở một số nơi, cơ cấu, năng lực chuyên môn của đội ngũ chưa hoàn toàn tương đồng với yêu cầu nhiệm vụ mới; một số cán bộ có trình độ nhưng còn thiếu kinh nghiệm xử lý những loại hồ sơ, công việc mới được phân cấp. Cùng với đó, việc một cán bộ phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực, sử dụng nhiều phần mềm và xử lý công việc trong thời gian ngắn cũng tạo ra áp lực không nhỏ.

Đây chính là lúc vai trò của học tập lý luận chính trị được thể hiện rõ hơn. Lý luận giúp cán bộ có phương pháp nhìn nhận vấn đề; giúp xác định đúng mục tiêu, nguyên tắc và phương hướng xử lý công việc; đồng thời tạo cơ sở để cán bộ vận dụng chủ trương, đường lối của Đảng vào từng nhiệm vụ cụ thể.

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế cũng cho thấy, việc học tập lý luận chính trị ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, học viên chưa thật sự đáp ứng yêu cầu. Vẫn còn tình trạng chưa dành nhiều thời gian nghiên cứu tài liệu, chưa chủ động cập nhật kiến thức mới, việc trao đổi, thảo luận trong quá trình học tập chưa cao. Cá biệt, có trường hợp sử dụng điện thoại, mạng xã hội trong giờ học hoặc xem việc học tập như một điều kiện để hoàn thiện tiêu chuẩn chức danh hơn là nhu cầu nâng cao năng lực của chính mình.

Nếu nhận thức về học tập chưa đúng thì việc học khó đạt hiệu quả thực chất. Bởi vậy, trước hết phải tạo chuyển biến về nhận thức. Mỗi cán bộ, đảng viên cần xác định học tập lý luận chính trị là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài; học để nâng cao bản lĩnh, năng lực và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ, chứ không phải học chỉ để có chứng chỉ hay hoàn thành một yêu cầu về tiêu chuẩn.

Đổi mới cách học, cách dạy để lý luận đến gần thực tiễn

Để việc học tập lý luận chính trị thực sự hiệu quả, cùng với nâng cao nhận thức của người học, cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy.

Lý luận chính trị sẽ trở nên thiết thực hơn khi được gắn với những vấn đề mà cán bộ đang trực tiếp giải quyết hằng ngày. Nội dung giảng dạy cần được cập nhật kịp thời những chủ trương mới của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời chú trọng những vấn đề đang đặt ra trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Phương pháp truyền đạt cũng cần chuyển từ việc truyền thụ kiến thức một chiều sang tăng cường trao đổi, thảo luận, phân tích tình huống và liên hệ thực tiễn. Những vấn đề như giải quyết thủ tục hành chính, thực hiện phân cấp, phân quyền, xử lý công việc liên ngành, chuyển đổi số hay giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn cơ sở nếu được đưa vào bài giảng sẽ giúp người học thấy rõ hơn giá trị của lý luận đối với công việc của mình.

Đối với người giảng viên, yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc nắm vững nội dung lý luận mà còn phải thường xuyên cập nhật thực tiễn, lựa chọn phương pháp phù hợp với đối tượng học viên. Một bài giảng có sức thuyết phục không chỉ bởi kiến thức chính xác mà còn ở khả năng giúp người học nhận ra mối liên hệ giữa những vấn đề được học với nhiệm vụ mà mình đang thực hiện.

Đối với người học, bên cạnh thời gian học tập tập trung, cần hình thành thói quen tự học, tự nghiên cứu. Mỗi cán bộ có thể chủ động xây dựng kế hoạch học tập phù hợp với vị trí công tác; thường xuyên nghiên cứu các văn bản mới, tài liệu chính thống, đồng thời liên hệ với những vấn đề thực tiễn đang đặt ra tại cơ quan, đơn vị và địa phương.

Nói cách khác, cần hình thành phương châm học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn. Kiến thức lý luận chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành nhận thức đúng, phương pháp công tác đúng và hành động đúng.

Chuyển đổi số mở thêm phương thức học tập lý luận chính trị

Trong quá trình xây dựng chính quyền số và đẩy mạnh chuyển đổi số, công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cũng cần thích ứng với yêu cầu mới.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy có thể góp phần làm phong phú phương thức truyền đạt thông qua trình chiếu, video, tài liệu điện tử, các nền tảng học tập trực tuyến và các công cụ hỗ trợ tương tác. Người học cũng có điều kiện tiếp cận nhanh hơn với các tài liệu chính thống, chủ động nghiên cứu và bổ sung kiến thức ngoài thời gian học tập trên lớp.

Điều quan trọng là việc ứng dụng công nghệ phải phục vụ mục tiêu nâng cao chất lượng học tập, không chạy theo hình thức. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được kết hợp với nội dung chính xác, phương pháp phù hợp và tinh thần tự giác của người học.

Trong điều kiện cán bộ cơ sở ngày càng phải sử dụng nhiều hệ thống, phần mềm để giải quyết công việc, việc nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin cũng trở thành một yêu cầu thiết thực. Qua đó, học tập lý luận chính trị không chỉ góp phần củng cố bản lĩnh chính trị mà còn hỗ trợ cán bộ thích ứng với phương thức làm việc mới, từng bước đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chính quyền số và chuyển đổi số.

Học để nâng cao năng lực, phục vụ Nhân dân tốt hơn

Suy cho cùng, mục đích của học tập lý luận chính trị không phải để tích lũy thêm một loại văn bằng hay chứng chỉ, mà là để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cán bộ cơ sở là những người trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc của người dân. Khi khối lượng công việc ở cấp xã tăng đột biến gấp gần 4 lần (từ 344 lên 1.373 nhiệm vụ), đòi hỏi mỗi cán bộ không chỉ cần sự tận tụy mà phải có một nền tảng tư duy lý luận vững vàng để phân tích, xử lý công việc đúng chủ trương, đúng pháp luật và thấu tình đạt lý. Mỗi quyết định, mỗi hồ sơ được giải quyết đúng quy định, mỗi cách ứng xử có trách nhiệm với người dân đều là sự cụ thể hóa năng lực, phẩm chất và đạo đức công vụ của cán bộ.

Vì vậy, nâng cao nhận thức về học tập lý luận chính trị cần được bắt đầu từ chính mỗi cán bộ, đảng viên. Học tập phải trở thành nhu cầu tự thân, thường xuyên; nghiên cứu phải gắn liền với thực tiễn. Việc đổi mới toàn diện từ nhận thức, phương pháp giảng dạy đến đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị sẽ là nền tảng cốt lõi giúp đội ngũ cán bộ cơ sở tự tin nâng cao năng lực, bản lĩnh chính trị, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và phục vụ Nhân dân ngày một tốt hơn.